Gajarder
Gebruik de vorige pagina-link om terug te gaan.
De migratiereis van een foto, de geschiedenis van een familie
Ingezonden stuk van neef Frank.
Lieve mensen, ik vind het heel belangrijk dat wij onze familiegeschiedenis vastleggen en onze verhalen blijven doorvertellen. Verhalen over
de reis van India naar Suriname en van Suriname naar Nederland. Verhalen over onze voorouders, onze ouders en onze eigen migratie.
Heel lang is er vooral over ons geschreven, vaak door de kolonisator en vanuit een koloniaal perspectief. Onze eigen stemmen, gevoelens en
ervaringen kregen daarin lang niet altijd een plaats. In officiële documenten vinden we misschien namen, data, nummers en plaatsen, maar
niet altijd de persoonlijke verhalen achter die gegevens.
Langzamerhand zie ik gelukkig steeds meer mensen uit onze eigen gemeenschap opstaan om zelf hun familiegeschiedenis te onderzoeken en op te
schrijven. Zo nemen wij onze geschiedenis in eigen hand. Wij vertellen vanuit ons eigen perspectief wie wij zijn, waar wij vandaan komen en
welke weg onze families hebben afgelegd.
Door zelf onderzoek te doen in archieven kunnen wij veel over onze geschiedenis terugvinden. We kunnen namen, geboorteplaatsen, huwelijken en
reizen achterhalen. Maar archieven vertellen niet alles. Zij vertellen ons meestal niet hoe onze voorouders zich voelden, waarvan zij droomden,
welke woorden zij gebruikten of welke herinneringen zij met zich meedroegen.
Praat daarom ook met de mensen die nog leven en die de verhalen van eerdere generaties kennen. Vaak zijn er binnen een familie nog verschillende
generaties die belangrijke herinneringen kunnen doorgeven. Luister naar hen, stel vragen en schrijf hun woorden op, zolang het nog kan.
Vraag naar de huizen waarin zij woonden, de reizen die zij maakten en de mensen die belangrijk voor hen waren. Vraag naar hun vreugde en verdriet,
hun gewoonten, gerechten, liederen en dromen. Schrijf namen, plaatsen en jaartallen op. Noteer vooral bij oude foto's wie erop staan en welk
verhaal er achter schuilgaat.
Bewaar niet alleen de grote gebeurtenissen, maar ook de kleine herinneringen: een foto aan de muur, een voorwerp in een koffer, een bekend gerecht,
een lied of een uitdrukking die alleen thuis werd gebruikt. Juist daarin blijft een familie leven.
Het hoeft niet meteen een boek te worden. Begin met één naam, één foto, één plaats of één herinnering.
Juist de kleine persoonlijke verhalen die niet in officiële documenten staan, maken onze familiegeschiedenis levend en menselijk.
Met mijn schrijven probeer ik u te motiveren om ook te schrijven en uw verhalen door te vertellen. Als wij onze ervaringen vastleggen, kunnen onze
kinderen en kleinkinderen later begrijpen wie wij zijn, waar wij vandaan komen en waarom wij vandaag in Nederland wonen. Ook de samenleving waarvan
wij deel uitmaken, kan ons daardoor beter leren kennen.
Iedere familie draagt een geschiedenis met zich mee en iedere generatie voegt daar een nieuw verhaal aan toe. Wij hebben ieder onze eigen
familiegeschiedenis, maar samen delen wij ook een grotere geschiedenis. Door onze verhalen te bewaren en te delen, blijven wij verbonden met onze
voorouders, met elkaar en met de generaties die na ons komen.
Deze foto van mijn nanie en nana heeft duizenden kilometers afgelegd. Nu is het aan mij om ervoor te zorgen dat niet alleen de foto, maar ook het
verhaal bewaard blijft.
Want een foto kan jarenlang zwijgen. Maar zodra wij haar verhaal vertellen, spreekt onze geschiedenis weer met onze eigen stem.
Sommige foto's blijven niet op één plaats. Ze reizen met mensen mee, steken grenzen over en dragen onderweg een hele familiegeschiedenis
met zich mee. Zo'n foto heb ik van mijn nanie en nana, mijn grootouders van moeders kant. Zolang ik mij kan herinneren, hing deze foto aan de muur
van hun huis in de tweede zijstraat van de Anniestraat in Suriname. Op de foto staan zij rustig naast elkaar, beiden gekleed in het wit: mijn nana Julius
Gajarder Kanhai en mijn nanie Poonia, ook Bhagwandai Sobnath genoemd.
Mijn nana werd op 12 januari 1900 geboren in Beneden-Saramacca. Mijn nanie werd daar op 2 december 1903 geboren. Op 17 april 1924 trouwden zij in
Beneden-Saramacca. Samen bouwden zij een gezin en een bestaan op.
Waarschijnlijk werd de foto omstreeks 1962 gemaakt. Mijn nana was toen ongeveer 62 jaar en mijn nanie 58 of 59 jaar. Kort daarna, op 19 februari
1963, werd ik geboren.
Mijn nana overleed op 4 april 1967. Ik was toen vier jaar, één maand en zestien dagen oud. Mijn herinneringen aan hem zijn daardoor klein en
kostbaar. Maar dankzij deze foto en de verhalen binnen onze familie is hij altijd aanwezig gebleven.
Mijn nanie leefde nog een aantal jaren verder. Zij overleed op 2 januari 1979 in Drachten. Ook zij leeft voort in deze foto: in haar blik, haar
houding en haar aanwezigheid naast mijn nana.
Mijn nanie en nana waren kinderen van immigranten uit India. De vader van mijn nana heette Kanhye. Hij werd omstreeks 1863 geboren in Uttar Pradesh
en behoorde tot de eerste generatie van onze familie in Suriname. Hij trouwde op 15 mei 1907 in Beneden-Saramacca met Mohareeja Bachowni. Kanhye
overleed op 8 april 1926 in het district Saramacca.
Bij de registratie werd zijn naam vastgelegd als Kanhye, maar in de Nederlandse administratie werd de familienaam van zijn kinderen later als Kanhai
genoteerd. Zo ontstond een kleine verandering in de spelling die uiteindelijk een hele familielijn zou gaan dragen.
Zelfs een familienaam kan dus een geschiedenis vertellen. Een geschiedenis van migratie, koloniale administratie, aanpassing en voortbestaan.
In 1975 legde mijn lieve, mooie moeder Christine Rampiari Kanhai de foto zorgvuldig in haar koffer. De foto reisde met haar mee van Paramaribo naar
Zanderij, van Zanderij naar Schiphol, van Schiphol naar Leeuwarden en vervolgens van Leeuwarden naar Drachten. Vanuit het warme Suriname kwam de
foto terecht in het koude Friesland.
Daar hing de foto jarenlang bij ons aan de muur. Onze leefomgeving was veranderd, maar de gezichten van mijn nanie en nana waren met ons meegereisd.
Hun aanwezigheid gaf ons nieuwe huis een verbinding met het land, het leven en de familie die wij hadden achtergelaten.
Na het overlijden van mijn moeder heb ik de foto meegenomen. Nu ligt deze veilig opgeborgen in een doos in het Haagse Laakkwartier. Voor een
buitenstaander lijkt het misschien een gewone doos met een oude zwart-witfoto. Voor mij is het een kostbaar familiearchief.
Zolang wij het verhaal blijven vertellen, ligt de foto niet zwijgend in een doos, maar blijft deze leven in onze herinnering.
Schrijf het alstublieft op. Vertel het door. Wat onze voorouders met zich meedroegen, mogen wij niet verloren laten gaan: laten we hun verhalen
bewaren en van generatie op generatie doorgeven.
Frank Kanhai.